وقتی‌ کلیه‌ها‌ ‌پروتئین ‌‌دفع‌ می‌کنند


وقتی‌ کلیه‌ها‌ ‌پروتئین ‌‌دفع‌ می‌کنند

کلیه یکی از مهم‌ترین اندام‌های درونی بدن انسان است. اکثر اعضای بدن برای عملکرد مطلوب وابسته به کلیه‌ها هستند، بنابراین عملکرد مناسب این عضو حیاتی برای ما بسیار مهم است. یکی از مشکلاتی که برخی افراد با آن روبه‌رو هستند، دفع پروتئین است.

 

کلیه‌ها در بدن وظایف بسیار مهمی بر عهده دارند؛ از جمله شرکت در فعالیت خون‌سازی بدن، تنظیم متابولیسم ویتامین D ، دخالت در متابولیسم کلسیم و سیستم استخوانی، کنترل سیستم اسید و باز بدن و دفع سموم.

 

برای دفع سموم بدن، خون از گلومرول کلیه ها که نقش صافی را دارند، عبور می‌کند. این صافی باعث می‌شود مواد ضروری برای اعضای مختلف بدن، بازجذب شده و در عین حال، سموم و مواد زائد دفع شوند.

زمانی که کلیه دچار اختلال می شود، موادی که در حالت عادی نباید از صافی گلومرول‌ها رد شوند مثل پروتئین‌ها، از آنها عبور کرده و برعکس بازجذب مواد لازم مختل می‌گردد. البته در حد خیلی کم ( کمتر از 150 میلی‌گرم در 24 ساعت) بعضی از انواع پروتئین‌ها ، می‌توانند در ادرار دیده شوند و طبیعی است.

 

فردی که مشکل پروتئین‌اوری (دفع پروتئین در ادرار) دارد، دفع پروتئین در ادرارش به طور غیرعادی انجام می‌شود.

پروتئین‌اوری می‌تواند نشانه خیلی مهم از بیماری‌های زمینه‌ای کلیه باشد. در واقع بهتر است بگوییم پروتئین‌اوری، بیماری نیست، بلکه نشانه‌ای مهم است که ممکن است به دلیل سوءاثر برخی داروها بر کلیه یا در جریان برخی بیماری‌های عفونی به وجود آید. در اثر دیابت و فشار خون هم ممکن است پروتئین‌اوری پیدا شود.

به طور کلی پروتئین‌اوری موردی است که نباید به راحتی از کنارش گذشت و مراجعه به پزشک و انجام آزمایشات و معاینات در این مواقع لازم است.

 

اولین قدم در معاینات این است که ثابت شود بیمار پروتئین‌اوری دارد یا نه. این مورد با آزمایش ادرار معمولی مشخص می‌شود. پس از آن باید مشخص کنیم که میزان دفع پروتئین در 24 ساعت چقدر است و نوع آن را مشخص کنیم.

اگر فرد پروتئین‌اوری پیدا کند و حجم پروتئین دفعی زیادتر از حد مشخص باشد، جایگزینی این پروتئین برای بدن مشکل می‌شود.

 

خوب است بدانیم پروتئین‌ها مولکول‌هایی هستند که در داخل رگ‌ها ایجاد فشار اسمزی می‌کنند و با این کار باعث می‌شوند که آب از درون رگ به درون بافت‌ها نشت پیدا نکند.

به همین دلیل یکی از نشانه‌های پروتئین‌اوری، نشت آب به خارج از عروق است که این مورد را به صورت ورم می‌توانیم ببینیم. این حالت (اِدِم) در قسمت‌هایی که پوست شل است، مانند زیر چشم، سریع‌تر ایجاد می‌شود. در این شرایط ادم اندام‌ها به وجود می‌آید، به صورتی که اگر فرد انگشتر دست می‌کند، برایش تنگ می‌شود.

البته هر ورمی نشانه بیماری کلیوی نیست. خیلی از بیماران هنگام مراجعه به پزشک به دلیل ورم دست و پا نگران بیماری کلیوی هستند. ولی این طور نیست که هر کسی با وجود ورم زیر چشم، لزوما پروتئین‌اوری داشته باشد.

 

افراد باید حتما هر 6 ماه یک بار به پزشک مراجعه کنند و آزمایشات لازم را انجام دهند، اما چنانچه فردی دچار علائمی نظیر پرادراری، سوزش ادرار، تکرر ادرار و خون ادراری شد، باید فورا به پزشک مراجعه کند.

 

مصرف پروتئین راه حل نیست

گاهی مردم تصور می‌کنند با مصرف پروتئین می‌توانند این مشکل را رفع کنند. اما قضیه این گونه نیست. پروتئینی که در ادرار دفع می‌شود، می‌تواند در بافت‌های گلومرول خسارات برگشت‌ناپذیری ایجاد کند و موجب از بین رفتن عملکرد طبیعی کلیه‌ها شود. بنابراین خوردن پروتئین کاری اشتباه است و باید برای درمان، به دستورات پزشک متخصص عمل شود.

مواردی مانند عفونت ادراری و سنگ کلیه علائمی دارند، ولی پروتئین‌اوری نشانه‌ای است که بیمار در مراحل اولیه متوجه آن نمی‌شود. نشانه‌های اولیه ممکن است پرادراری، بیدار شدن در شب برای دفع ادرار و ادم اندام‌ها باشد.

پس از تشخیص بیماری ممکن است توسط پزشک رژیم غذایی خاصی تجویز شود.

البته ممکن است برای تشخیص دقیق بیماری نیاز به نمونه‌برداری از کلیه نیز وجود داشته باشد، زیرا هر بیماری کلیه، درمان و داروی خاص خود را دارد

 

.

این هفته در مورد یکی دیگر از علل ادم توضیح داده خواهد شد. دفع پروتئین از کلیه‌ها وقتی به میزان زیاد ایجاد شود باعث کم شدن مقدار پروتئین در خون شده و پلاسما از رگ‌ها بیرون می‌آید و باعث ورم می‌شود.

همان‌گونه که در مباحث قبل توضیح داده شد ، آلبومین مهم‌ترین پروتئین در گردش خون است که مانند چسب مایع پلاسما را داخل رگ‌ها نگه می‌دارد.

مایع خون یا پلاسما در کلیه‌ها تصفیه می‌شود و مواد زائد را از دست می‌دهد. در حالت عادی در حین تصفیه پلاسما در کلیه‌ها سدی وجود دارد که مانع از خروج آلبومین از پلاسما به داخل فضای ادراری می‌شود و بدین ترتیب در حالت عادی ادرار عاری از پروتئین یا آلبومین است، البته در شرایط خاصی مثل ورزش سنگین یا وجود عفونت ادرار مقدار کمی آلبومین در ادرار دفع می‌شود که معمولا توسط بدن جبران می‌شود.

اما بیماری‌هایی وجود دارند که در آنها کارایی سد خونی ـ ادراری در کلیه از بین می‌رود و آلبومین به مقدار زیاد در ادرار وارد شده و دفع می‌شود. در این حالت کبد شروع به تولید بیشتر آلبومین و این نقیصه را تا حدی جبران می‌کند.

وقتی کبد دیگر نتواند از پس مقدار زیاد آلبومین دفع شده برآید آن وقت مقدار آلبومین خون کم شده و کم‌کم پلاسما از داخل رگ‌ها به فضای زیر پوست تراوش می‌کند و ورم ایجاد می‌شود. ورم ناشی از دفع پروتئین برخلاف دو بیماری‌ای که قبلا توصیف شد، ورم عمومی است یعنی صبح که فرد از خواب بیدار می‌شود پف کرده و معمولا زیر‌پلک‌هایش کاملا ورم کرده است.

قدم اول در بررسی بیماری که دچار دفع پروتئین است، اندازه‌گیری مقدار پروتئین در ادرار یک شبانه روز کامل است. این کار اگر چه کمی پر دردسر است ولی باید حتما در بررسی‌ها انجام شود. در این حالت بیمار صبح روز اول ادرارش را دور می‌ریزد و پس از آن تا 24 ساعت یعنی صبح فردا هر بار ادرارش را در ظرفی که از آزمایشگاه گرفته، جمع می‌کند. صبح فردا پس از جمع کردن ادرار صبحگاهی آن را به آزمایشگاه می‌برد.

برای بیماری که دچار ورم در تمام بدن شده است، اگر آلبومین در ادرار 24 ساعته بیشتر از 5‌/‌3 گرم باشد بیماری نفروتیک (بیماری دفع شدید پروتئین از کلیه‌ها) را مطرح می‌سازد که ‌باید با روش‌های تشخیصی ـ تکمیلی نوع بیماری کلیه را مشخص کرد. وجود یا فقدان گلبول‌های قرمز و گلبول‌های سفید در ادرار بیمارانی که پروتئین دفع می‌کنند نیز در تشخیص بیماری اهمیت دارد. توصیه این است که در این شرایط بیماران به نفرولوژیست (فوق تخصص بیماری‌های کلیه) برای اقدامات تکمیلی مراجعه کنند.

وقتی‌کلیه‌ها‌ ‌پروتئین ‌‌دفع‌ می‌کنند

جام جم آنلاین: کلیه یکی از مهم‌ترین اندام‌های درونی بدن انسان است. اکثر اعضای بدن برای عملکرد مطلوب وابسته به کلیه‌ها هستند، بنابراین عملکرد مناسب این عضو حیاتی بدن برای ما بسیار مهم است. یکی از مشکلاتی که برخی افراد با آن روبه‌رو هستند دفع پروتئین است.

 

دکتر امیر ایجادی، فوق‌تخصص جراحی کلیه در این باره به جام‌جم می‌گوید: «کلیه‌ها در بدن وظایف بسیار مهمی بر عهده دارند. ازجمله شرکت در فعالیت خون‌سازی بدن، تنظیم متابولیسم ویتامین D و دخالت در متابولیسم کلسیم و سیستم استخوانی. کنترل سیستم اسید و باز بدن که یکی از مهم‌ترین سیستم‌های بدن برای حفظ تعادل داخلی است نیز از دیگر کارهای کلیه است، اما یکی دیگر از وظایف کلیه که تقریبا مردم عادی این عضو را با آن می‌شناسند، دفع سموم بدن است.»

دفع سموم در کلیه

وی در مورد دفع سموم بدن توسط کلیه‌ها توضیح می‌دهد: «برای دفع سموم در کلیه، خون بدن از گلومرول‌ها که نقش صافی دارند، عبور می‌کند. این صافی باعث می‌شود مواد ضروری برای اعضای مختلف بدن، بازجذب شده و در عین حال، سموم و مواد زائد دفع شوند.»

دکتر ایجادی می‌افزاید:در حالت عادی پروتئین‌ها نباید از این صافی بگذرند. البته در حدی کم ـ‌ زیر 150 میلی‌گرم در 24 ساعت ـ‌ برخی مولکول‌های خاص پروتئین، می‌توانند در ادرار دیده شوند. بنابراین در یک حجم خیلی محدود، وجود بعضی از انواع پروتئین‌ها در ادرار غیرطبیعی نیست.

وی با اشاره به زمانی که عملکرد طبیعی کلیه مختل می‌شود می‌افزاید: «زمانی که کلیه دچار اختلال شود، موادی که در حالت عادی نباید از صافی گلومرول‌ها رد شوند، از آنها عبور کرده و برعکس بازجذب مواد لازم مختل می‌شود.»

دکتر ایجادی با اشاره به اهمیت مراجعه به پزشک و انجام آزمایشات و معاینات لازم، یادآور می‌شود: «فردی که پروتئین‌آوری (دفع پروتئین در ادرار) دارد، دفع پروتئین در ادرارش به طور غیرعادی انجام می‌شود.

پروتئین‌آوری می‌تواند یک نشانه خیلی مهم از بیماری‌های زمینه‌ای کلیه باشد. در واقع بهتر است بگوییم پروتئین‌آوری، بیماری نیست بلکه نشانه‌ای مهم است که ممکن است به دلیل سوءاثر برخی داروها بر کلیه یا در جریان برخی بیماری‌های عفونی به وجود آید. در اثر دیابت و فشار خون هم ممکن است پروتئین‌آوری پیدا شود. به طور کلی پروتئین‌آوری موردی است که نباید به راحتی از کنارش گذشت.»

این پزشک فوق‌تخصص می‌گوید: «اولین قدم در معاینات این است که ثابت شود بیمار پروتئین‌آوری دارد یا نه. این مورد با آزمایش ادرار معمولی مشخص می‌شود. پس از آن باید مشخص کنیم که میزان دفع پروتئین در 24 ساعت چقدر است و نوع آن را مشخص کنیم.»

اگر فرد پروتئین‌آوری پیدا کند و حجم پروتئین دفعی زیادتر از حد مشخص باشد، جایگزینی این پروتئین برای بدن مشکل می‌شود.

خوب است بدانیم پروتئین‌ها مولکول‌هایی هستند که در داخل رگ‌ها ایجاد فشار اسمزی می‌کنند و با این کار باعث می‌شوند که آب از درون رگ به درون بافت‌ها نشت پیدا نکند.

دکتر ایجادی در این باره می‌گوید: «به همین دلیل یکی از نشانه‌های پروتئین‌آوری، نشت آب به خارج از عروق است که این مورد را به صورت ورم می‌توانیم ببینیم. این حالت (اِدِم) در قسمت‌هایی که پوست شل است، مانند زیر چشم، سریع‌تر ایجاد می‌شود. در این شرایط ادم اندام‌ها به وجود می‌آید به صورتی که اگر فرد انگشتر دست می‌کند، برایش تنگ می‌شود.»

وی تاکید می‌کند هر ورمی نشانه بیماری کلیوی نیست و می‌افزاید: «دقت داشته باشید؛ این مساله خیلی مهم است که هر ورم دست و پا پروتئین‌آوری نیست. خیلی از بیماران هنگام مراجعه به پزشک به دلیل ورم دست و پا نگران بیماری کلیوی هستند. ولی این طور نیست که هر کسی با وجود ورم زیر چشم لزوما پروتئین‌آوری داشته باشد.

دکتر ایجادی تاکید می‌کند: «افراد باید حتما هر 6 ماه یک بار مراجعه به پزشک و انجام آزمایشات را انجام دهند، اما چنانچه فردی دچار علائمی نظیر پرادراری، سوزش ادرار، تکرر ادرار و خون ادراری شد باید فورا به پزشک مراجعه کند.»

مصرف پروتئین راه حل نیست

گاهی مردم تصور می‌کنند به دلیل دفع پروتئین می‌توانند با مصرف پروتئین این مشکل را رفع کنند. اما قضیه این گونه نیست. دکتر ایجادی در این باره می‌گوید: «پروتئینی که در ادرار دفع می‌شود می‌تواند در بافت‌های گلومرول ایجاد تغییرات برگشت‌ناپذیر کند و موجب از بین رفتن عملکرد کلیه‌ها شود. بنابراین خوردن پروتئین کاری اشتباه بوده و باید برای درمان به دستورات پزشک متخصص عمل شود.»

این پزشک یادآور می‌شود: «مواردی مانند عفونت ادراری و سنگ کلیه علائمی دارند ولی پروتئین‌آوری نشانه‌ای است که بیمار در مراحل اولیه متوجه آن نمی‌شود. نشانه‌های اولیه ممکن است پرادراری، بیدار شدن شب برای دفع ادرار و ادم اندام‌ها باشد. پس از تشخیص بیماری ممکن است توسط پزشک رژیم غذایی خاصی تجویز شود. البته ممکن است برای تشخیص دقیق بیماری نیاز به نمونه‌برداری از کلیه نیز وجود داشته باشد. این کار به دلیل تشخیص دقیق بیماری انجام می‌شود؛ چراکه هر بیماری کلیه، درمان و داروی خاص خود را دارد.»

 

[ جمعه ۸ اردیبهشت ۱۳٩۱ ] [ ٦:۱٠ ‎ب.ظ ] [ امیر ]
.: Weblog Themes By SlideTheme :.