بخور و نخورهای کبدی

بخور و نخورهای کبدی

 

همه‌ی ما می‌دانیم که کبد یکی از اعضای مهم  و حیاتی بدن است. برای اینکه سلامت کل بدن حفظ شود باید به سلامت کبدتان اهمیت بدهید و مطمئن باشید که این عضو مهم خوب کار می‌کند.

تغذیه‌ی مناسب روی عملکرد همه‌ی اعضای بدن ما تأثیر دارد و کبد نیز از این امر مستثنی نیست. اگر می‌خواهید بدانید که برای سلامت کبدتان چه باید بخورید و از مصرف چه مواد غذایی بپرهیزید مطالعه‌ی این مطلب را از دست ندهید.

 

چه بخوریم؟

کبد سالم

 

میوه و سبزیجات

آب میوه‌ها و آب سبزیجات بدون افزودن قند از آن نوشیدنی‌های سالمی هستند که برای کبد بسیار مفید هستند. در بین این آب میوه‌ها و آب سبزیجات می‌توان به آب هویج، آب سیب، آب لیموترش، جعفری و آب اسفناج اشاره کرد. حتماً سعی کنید که این آب میوه‌ها و سبزی‌ها را در منزل تهیه کرده و مصرف کنید. این میوه‌ها و سبزیجات قدرت این را دارند که کبد را تمیز کنند.

توجه داشته باشید که تمام میوه‌ها و سبزیجات برای سلامت کبد خوب هستند. داشتن یک تغذیه‌ی سرشار از میوه‌ها و سبزیجات به سادگی تجزیه می‌شوند و حاوی ترکیباتی هستند که برای بهبود عملکرد کبد بسیار مفیدند. توصیه می‌کنیم تا جایی که می‌توانید از میوه‌ها و سبزیجات ارگانیک استفاده کنید که عاری از آفت کش‌ها هستند. به خاطر اینکه تمام توکسین ها و یا همان سموم موجود در مواد غذایی غیر ارگانیک به طور مستقیم به کبد می‌روند و مانع از عملکرد درست این عضو حیاتی می‌شوند.

 

مواد غذایی سرشار از گوگرد

مواد غذایی سرشار از گوگرد جزو مواد غذایی مفیدی هستند که به روند سم زدایی از بدن که در کبد انجام می‌شود کمک زیادی می‌کنند. کبد از مولکول‌های گوگردی برای مقابله با آفت کش‌ها و سمومی استفاده می‌کند که از طریق مصرف مواد غذایی وارد بدن شده‌اند. از بین مواد غذایی حاوی گوگرد می‌توان به سیر، پیاز، کلم، بروکلی و گل کلم اشاره کرد. بهتر است این مواد غذایی به صورت خام مصرف شود چون فرایند گرمایشی میزان مواد و عناصر مغذی این مواد غذایی را کاهش می‌دهد.

 

ادویه ها

دارچین یکی از ادویه‌هایی است که می‌تواند به عملکرد خوب کبد کمک زیادی بکند. توصیه می‌کنیم این ادویه‌ی مفید را به غذاهایتان اضافه کرده و از خواص آن استفاده کنید.

 

عسل

هر آنچه که از تلاش زنبورهای عسل به دست می‌آید کبد را در سلامت نگه می‌دارد. توصیه می‌کنیم هر روز چند قاشق چای‌خوری عسل میل کنید. مصرف روزانه‌ی عسل یک عادت خوب است که به سلامتی بدنتان کمک زیادی خواهد کرد.

 

دارچین یکی از ادویه‌هایی است که می‌تواند به عملکرد خوب کبد کمک زیادی

بکند. توصیه می‌کنیم این ادویه‌ی مفید را به غذاهایتان اضافه کرده و از خواص

آن استفاده کنید

 

دشمنان کبد را شناسایی کنید

 

الکل

الکل یکی از 5 ماده‌ی مخرب و آسیب رسان کبد محسوب می‌شود. زمانی که الکل وارد بدن می‌شود کبد مجبور می‌شود برای مقابله و از بین بردن میزان زیادی توکسین تولید شده از طریق مصرف الکل تلاش زیادی بکند. مصرف زیاد الکل باعث می‌شود که کبد به زحمت زیادی بیفتد و طولی نمی‌کشد که این عضو حیاتی کارایی خود را از دست می‌دهد.

 

آرد سفید

آرد سفید یا همان آرد بدون سبوس نیز معمولاً یکی از عوامل تشکیل سنگ کلیه محسوب می‌شود و در عین حال باعث ابتلا به بیماری سیروز کبدی می‌شود. اگر هر روز از نان‌هایی استفاده می‌کنید که از آرد سفید بدون سبوس تهیه می‌شوند باید بدانید که کبدتان را دچار مشکل می‌کنید.

 

برنج سفید، نمک تصفیه شده و قند تصفیه شده

همه‌ی محصولات غذایی فراوری شده و تصفیه شده مانند برنج سفید، نمک تصفیه شده و قند سفید می‌توانند به کبد آسیب برسانند. سعی کنید برنج قهوه ای، شکر قهوه ای یا عسل و همچنین نمک دریایی را جایگزین این مواد غذایی بکنید.

توصیه می‌کنیم تا جایی که می‌توانید مصرف نمک را کاهش دهید. گوشت‌های دودی نیز می‌توانند عاملی برای آسیب رساندن به کبد شوند. برای اینکه طعم مواد غذایی‌تان را بهتر کنید از آب لیموترش استفاده کنید. چون هم به غذا طعم بهتری می‌دهد و هم باعث تمیز شدن کبد می‌شود.

 

مواد غذایی سرخ کردنی

تا جایی که می‌توانید مصرف مواد غذایی سرخ کردنی، گوشت‌های چرب (گوشت‌هایی با پوست یا چربی) و مواد غذایی نیمه پخته شده را محدود کنید.

 

از این گذشته توصیه می‌کنیم از مصرف مواد غذایی حاوی رنگ‌های خوراکی و شیرین کننده های مصنوعی بپرهیزید.

 

سایت تبیان

رابطه‌ی رژیم غذایی و کبد چرب

 

 

مصرف غذاهای چرب و آماده و نداشتن تحرک کافی، نتیجه‌اش چاقی و اضافه وزن است که با بسیاری از بیماری‌ها از جمله مشکلات کبدی ارتباط مستقیم دارد.

 

 

کبد سالم و کبد چرب

 

اختلالات کبدی از جمله نتایج رژیم‌های غذایی نامناسب است و متأسفانه کبد چرب نیز با وزن ارتباطی مستقیم داشته و با توجه به افزایش چاقی در جوامع مختلف (از جمله ایران) بر تعداد مبتلایان به این بیماری روز به روز افزوده می‌شود. دکتر سعید حسینی، متخصص تغذیه و رژیم درمانی، درباره‌ی نقش رژیم غذایی در بروز و درمان کبد چرب سوالات زیر را پاسخ می‌دهند:

 

آقای دکتر! تعریف شما از کبد چرب چیست؟

منظور از کبد چرب، رسوب چربی (عمدتا از چربی‌های خنثی مانند تری گلیسیرید) در کبد است که اگر در رابطه با مصرف الکلباشد به آن کبد چرب الکلی گفته می‌شود اما اگر در اثر تجمع چربی در سلول‌های کبدی باشد به بیماری کبد چرب غیر الکلی شهرت می‌یابد.

سلول‌های کبدی که به طور طبیعی جایی برای تجمع چربی نیستند در این بیماری جایگاهی برای رسوب چربی شده و اگر این تجمع چربی همراه با التهاب باشد به آن کبد چرب غیر الکلی همراه با التهاب در نسج کبد گفته می‌شود. بیماری کبد چرب در هر سنی دیده می‌شود، اما بیشترین شیوع آن بین 40 تا 60 سالگی است و در میان خانم‌ها بیشتر دیده می‌شود.

 

میزان شیوع بیماری کبد چرب تا چه حد است؟

شیوع کبد چرب در جوامع مختلف متفاوت است. احتمال پیدایش کبد چرب غیرالکلی با وزن بیمار ارتباط مستقیم دارد و با توجه به افزایش چاقیدر جوامع مختلف از جمله ایران، شیوع این عارضه نیز رو به رشد است.

 

 

چه کسانی بیشتر به این بیماری مبتلا می‌شوند؟

 

وجود عوامل خطری همچون چاقی، وجود زمینه‌های افزایش قند و چربی خون و بی تحرکی احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش می‌دهد. البته مصرف برخی داروها نیز می‌تواند باعث رسوب چربی در کبد شود.

جالب است بدانید، کاهش سریع وزن در کسانی که قبلاً به چاقی مبتلا بوده‌اند هم می‌تواند این عارضه را در پی داشته باشد، بنابراین اگر تصمیم به لاغر شدن گرفته‌اید راه اصولی را در پیش بگیرید، هر چند که طولانی‌تر است اما کم‌ترین عارضه را برای‌تان به همراه خواهد داشت.

در ضمن، افزایش تمایل افراد جامعه به استفاده از غذاهای آماده و استفاده از روغن‌ها مخصوصاً روغن‌های اشباع از یک سو و تغییر الگوهای زندگی و عادات نادرست غذا خوردن از سوی دیگر، موجبات ابتلای به کبد چرب را فراهم می‌آورد.

 

علل تغذیه‌ای که به کبد چرب می انجامد، کدام است؟

هنوز مشخص نیست که کدام غذاها بیماری را تشدید می‌کنند اما غذاهای چربی که مملو از روغن‌های اشباع هستند و مواد غذایی که اندیس گلایسمی‌شان (شاخص قند) بالا است در بروز این بیماری نقش داشته و بهبود را نیز به تأخیر می‌اندازند، یعنی غذاهایی مانند برنج، نان سفید و ماکارونی و همچنین میوه‌هایی که شاخص قندشان بالا است باید کمتر در رژیم غذایی این افراد به چشم بخورند.

 

افزایش تمایل افراد جامعه به استفاده از غذاهای آماده و استفاده از روغن‌ها مخصوصاً روغن‌های اشباع از یک سو و تغییر الگوهای زندگی و عادات نادرست غذا خوردن از سوی دیگر، موجبات ابتلای به کبد چرب را فراهم می‌آورد

در ضمن می‌دانید، غذاهایی که شیرینی زیاد و چربی بالایی دارند، فشارخون را بالا می‌برند و این اختلال از عوامل اصلی ایجاد کبد چرب به حساب می‌آید. از این رو، کنترل این فاکتور نیز یک اقدام پیشگیرانه است.

 

در این بیماری چه مواد غذایی باید بیشتر و کدام‌ها کمتر مصرف شوند؟

اگر رژیم غذایی افراد سالم باشد و از همه‌ی گروه‌های غذایی به اندازه‌ی متعادل و متناسب استفاده کنند، مشکلی برای افراد پیش نمی‌آید، حتی مواد غذایی سالم و مفید هم اگر به میزان زیاد استفاده شوند، مُضر خواهند بود. مقدار چربی مصرفی و دریافتی روزانه نیز باید از 30 درصد انرژی روزانه‌ی فرد بیشتر نشود.

 

چه توصیه‌ای برای بیماران دارید؟

 

نکته‌ی مهم در بهبود این بیماری رفع چاقی، کنترل چربی‌های خون، کنترل قند خون، افزایش فعالیت بدنی و اصلاح شیوه‌ی تغذیه است که همه می‌توانند در بهبود این بیماری کمک کننده باشند اما از همه مهم‌تر کنترل وزن است.

در ضمن کاهش وزن در افراد چاق باید به تدریج صورت گیرد زیرا همان طور که گفتیم کاهش وزن سریع خود می‌تواند به کبد چرب منتهی شود. کاهش وزن باید تدریجی و در یک دوره زمانی انجام شود. کافی است که افراد تنها 10 درصد از وزن خود را کاهش دهند.

روی این 10 درصد بسیار تاکید می‌شود زیرا کاهش سریع وزن باعث تشدید کبد چرب می‌شود. بسیاری از افراد تا درمان اصلی این بیماری را می‌شنوند، بسیار نگران می‌شوند و اقدام به کاهش وزن غیراصولی و سریع می‌کنند. این کاهش وزن بهتر است اصولی باشد، چرا که مراکزی که به صورت غیرتخصصی اقدام به کاهش وزن می‌کنند اگرچه باعث می‌شوند که وزن فرد کم شود اما چون در این کاهش وزن سریع مقدار زیادی از آب بدن فرد از دست می‌رود، بهبود در بیمار ایجاد نمی‌شود و بیشتر او را با مشکل رو به رو می‌کند.

 

نتایج تحقیقات

دانشمندان معتقدند که اگر رژیم غذایی‌تان را تغییر دهید، می‌توانید بیماری کبد چرب را مهار کنید.

بر اساس مطالعه‌ای که محققان «بیمارستان اطفال بوستون» روی موش‌ها انجام داده‌اند، رژیم‌های غذایی مملو از کربوهیدرات‌هایی که سریع جذب می‌شوند، می‌تواند موجب ابتلا به بیماری کبد چرب و در نتیجه نارسایی کبد و مرگ بیمار شود.

در این مطالعه محققان موش‌ها را تحت رژیم‌های غذایی شیرین و کم شیرین قرار دادند. رژیم‌های غذایی شیرین، قند خون را به سرعت بالا می‌برند، در حالی که رژیم‌های غذایی کم شیرین به آرامی قند خون را افزایش می‌دهند. موش‌هایی که رژیم غذایی شیرین داشتند نوعی آرد ذرت تصفیه شده مصرف می‌کردند که سریع جذب می‌شد و موش‌هایی که رژیم غذایی کم شیرین داشتند آرد ذرتی مصرف می‌کردند که به کندی جذب می‌شد.

نکته‌ی مهم در بهبود این بیماری رفع چاقی، کنترل چربی‌های خون، کنترل قند خون، افزایش فعالیت بدنی و اصلاح شیوه‌ی تغذیه است که همه می‌توانند در بهبود این بیماری کمک کننده باشند اما از همه مهم‌تر کنترل وزن است

نانسفید، برنج سفید، بیشتر غلات تصفیه شده برای صبحانه از جمله غذاهای شیرین هستند که قند خون را در افراد به سرعت بالا می‌برند. در عوض اکثر سبزیجات، میوه‌ها و غلات تصفیه نشده، نمونه‌هایی از غذاهای کم شیرین هستند که قند خون را به کندی می‌افزایند.

در این مطالعه به هر دو گروه موش‌ها مقادیر مساوی از مجموع کالری‌ها، چربی، پروتئین و کربوهیدرات داده شد. پس از 6 ماه هر دو گروه موش‌ها هم وزن بودند اما چربی در خون و کبد موش‌هایی که رژیم غذایی شیرین داشتند دو برابر موش‌هایی بود که رژیم غذایی کم شیرین داشتند.

دکتر دیوید لودویگ، مدیر این پروژه در بیمارستان اطفال بوستون گفت: «یافته‌های جدید استدلالی بسیار قوی در اثبات این امر است که یک رژیم غذایی شیرین موجب ابتلای انسان به بیماری کبد چرب می‌شود و رژیم غذایی کم شیرین از ابتلا به این بیماری پیشگیری می‌کند.»

 

مهم‌ترین نکات برای بر طرف کردن حالت کبد چرب

* خودداری از پُرخوری بین وعده‌های غذایی

* نوشیدن 8 تا 12 لیوان آب خالص و تصفیه شده

* محدود کردن دریافت شکر و عدم استفاده از شکرهای مصنوعی

* استفاده‌ی کمتر از غذاهای حاوی اسیدهای چرب اشباع

* عدم استفاده از غذا هنگام افسردگی و ناراحتی

* استفاده از حبوبات به عنوان اصلی‌ترین منبع پروتئینی

* مصرف محدود مواد نشاسته‌ای: کاهش مصرف کربوهیدرات‌ها از جمله قند ساده، نان، ماکارونی، کیک‌ها، بیسکویت و دسرها توصیه می‌شود. استفاده از نان غلات کامل

* افزایش مقدار سبزی‌ها و میوه‌های خام و فیبرها، استفاده از آب سبزیجات

* اجتناب از غذاهای سرخ شده، آماده و هر گونه مارگارین، عدم استفاده از غذاهای دوباره گرم شده

* اجتناب از مواد لبنی پُر چرب شامل : شیر، پنیر، خامه، بستنی، ماست

* استفاده از محصولات سویا شیر و پنیر سویا برای جبران کلسیم شیر

* اجتناب از مصرف نوشابه‌ها

* استفاده از منابع غنی ویتامین ث و سلنیوم (یک توضیح اضافه این که مقدار کم سلنیوم مورد نیاز افراد سالم، در غذاهای دریایی، مانند میگو و ماهی وجود دارد)

* رسیدن به وزن مناسب

کبدی سالم با تغذیه ای سالم

کبد

کبد عامل اصلی سم‌ زدایی در بدن است و سلامت ما تا اندازه ی زیادی به سلامت و کارکرد درست این عضو بستگی دارد. هر گونه ماده ی غذایی که توسط روده ‌ها جذب شود، باید پیش از ورود به سیستم جریان خون از کبد عبور کند.

هر روز کبد پذیرای مقادیری سم است که توسط محتویات روده، غذاهایی که می ‌خوریم، آبی که می ‌نوشیم، داروهایی که مصرف می‌ کنیم و هوایی که تنفس می ‌کنیم، وارد آن می ‌شود.

وقتی کبد درست کار نکند، فرد احساس سستی و بی‌ حالی کرده و دچار تهوع و استفراغ خواهد شد.

کارکرد کبد روی چشم‌ ها نیز تاثیر می ‌گذارد و یک چشم قرمز و پرخون می ‌تواند از کبد کم ‌کار خبر دهد.

کبد یک عضو بسیار حیاتی برای بدن است. این عضو با وزن تنها 1/5 کیلوگرم، 500 کار متفاوت انجام می دهد که مهم ترین وظیفه ی آن متابولیسم پروتئین ها، کربوهیدرات ها و چربی ها است. کبد همچنین عمل ذخیره سازی و فعال سازی ویتامین ها و مواد معدنی را انجام می دهد، تولید صفرا می کند که برای هضم و جذب چربی ها لازم است، آمونیاک را که بسیار سمی است با تبدیل به اوره از خون پاک و سم زدایی می کند. انواع پروتئین های خونی و فاکتورهای انعقادی در کبد ساخته می شوند.

کبد همچنین استروئیدها را متابولیزه می کند، داروها و الکل را از خون پاک می کند و باکتری ها و مواد زائد را از خون می گیرد. تقریبا 1500 سی سی خون در دقیقه از کبد عبور می کند. اگر کبد فردی را برداریم، فرد ظرف 24 ساعت می میرد، با این حال انسان می تواند با 10 تا 20 درصد کبد خود زنده بماند. کبد بیشترین سهم مصرف انرژی پایه را نیز به خود اختصاص می دهد(29 درصد متابولیسم پایه).

حالا برای مراقبت از کبد خود باید چه کرد تا این عضو مهم آسیب نبیند و بتواند وظایفش را به درستی انجام دهد؟

یک فنجان قهوه

نوشیدن قهوه می ‌تواند از بروز یکی از شایع ‌ترین انواع سرطان کبد پیشگیری کند. مطالعه ‌ای بر روی بیش از 90 هزار نفر ژاپنی نشان داد که خطر ابتلا به سرطان کبد در کسانی که تقریبا هر روز قهوه می ‌نوشند، نصف کسانی است که قهوه نمی ‌نوشند.

کبد

 پروتئین ‌ها

مطالعات بر روی موش ‌ها نشان داده‌ اند که مکمل‌ های پروتئین می ‌توانند به بازسازی کبد های آسیب ‌دیده کمک کنند و به گفته ی دانشمندان می ‌توان امیدوار بود که این نتیجه درباره ی انسان نیز به دست آید و از این روش بتوان برای ترمیم کبد های آسیب‌ دیده نیز استفاده کرد.

افرادی که در زمینه ی پرورش اندام کار می‌ کنند برای این که بدن شان عضله بسازد، مکمل پروتئین وی (Whey) مصرف می‌ کنند. این پروتئین که در جریان فرآیند تبدیل شیر به پنیر به دست می ‌آید، به طور طبیعی در فرآورده‌ های لبنی یافت می‌ شود، ولی کیفیت آن قابل مقایسه با پودر پروتئین وی نیست. مکمل این پروتئین بیشترین مقدار از اسیدهای آمینه ی شاخه ‌دار را در خود دارد که به BCAA معروف هستند. این ماده به ساخت عضلات کمک می ‌کند.

با وجودی که پروتئین وی برای ساخت عضلات مفید است، ولی مقادیر بیش از حد آن به کبد آسیب می‌ زند؛ پس قبل از مصرف چنین مکملی حتما با یک متخصص مشورت کنید و آن را مطابق دستور پزشک و دوز توصیه ‌شده استفاده نمایید. یادتان باشد که هیچ ‌گاه هیچ مکمل ویتامین یا مواد معدنی را بدون دستور پزشک و سرخود مصرف نکنید. این مواد در عین مفید بودن اگر بیش از اندازه مصرف شوند به بدن آسیب‌ هایی وارد می ‌کنند که گاه جبران‌ ناپذیر خواهد بود.

ماست

مطالعات نشان داده‌ اند که خوردن روزانه ی ماست می‌ تواند از ابتلا به بیماری ‌های کبدی پیشگیری کند. خوردن ماست از بروز عارضه ی کبد چرب جلوگیری می ‌کند.

کبد

مواردی که به کبد آسیب می رساند عبارت هستند از:

1- خوردن زیاد: پُرخوریبه کبد هم مانند سایر اعضای بدن آسیب می رساند.

2- بد خوردن: مثلا خوردن زیاد محصولات تهیه شده از آرد تصفیه شده، غذاهای آماده، شکر زیاد، چیپس و ...

3- رژیم کم پروتئین، پُر کربوهیدرات، پُر چربی. به خصوص رژیم غذایی سرشار از چربی های اشباع و روغن های هیدروژنه.

4- موادی همچون الکل، نیکوتین سیگار، کافئین و ...

5- انواع داروهای خوراکی مثلا قرص های ضد بارداری.

6- بسیاری از افزودنی های مواد غذایی

 

 

توصیه هایی برای سلامت کبد:

* از دود سیگار و الکل دوری کنید.

* از گوشت قرمز، قند ساده و غذاهای سرخ شده کمتر استفاده کنید.

* از نوشیدن زیاد از حد قهوه و چای پُررنگ اجتناب کنید.

* از منابع غذایی پتاسیم بیشتر استفاده کنید مثل موز، کشمش، آلو، بادام و انواع سبزیجات.

* آب زیاد بنوشید. سعی کنید هر ساعت مقداری آب بخورید.

* سبزیجات خام بیشتر مصرف کنید.

* آب هویج و آب چغندر بیشتر مصرف کنید.

* روغن مایع مصرف کنید و از کره، مارگارین، روغن جامد و دنبه اجتناب کنید.

* ویتامین K برای جلوگیری از سیروز کبدی مفید است، البته نه به صورت مکمل.

* از مصرف زیاد ویتامین A پرهیز کنید، بدین منظور نباید روغن کبد ماهی زیاد مصرف کنید. هر کس که بیشتر از 50000 IU ویتامین A، به مدت یک سال مصرف کرده باید این دریافت را کاهش دهد و بهتر است که از منابع حاوی پیش ساز ویتامین A یعنی بتا کاروتن، مانند هویج، زردآلو، طالبی و ... استفاده کند.

* هرگز مرغ، ماهی یا گوشت خام یا نیم پز نخورید زیرا خطر شدید عفونت با باکتری ها، انگل ها و ...را به همراه دارد.

* لیمو یکی از بهترین دوستان کبد است. بیشتر لیمو بخورید.

* کوآنزیم Q10 ، به رساندن اکسیژن به کبد کمک می کند.

* لسیتین از تجمع چربی در کبد جلوگیری می کند.

* از ملین های قوی استفاده نکنید. اما همیشه از بروز یبوست جلوگیری کنید.

 

/ 1 نظر / 211 بازدید